Dyscypliny/Sztuki
27 kwietnia 2010, godz. 13.00
Jak nieświadome staje się formą. (Popularno) artystyczne próby operowania nieprzedstawialnym
Warsztaty z Gabriele Werner
Zapraszamy na warsztaty prowadzone przez Gabriele Werner, wykładowczynię z Universität Wien oraz Universität Linz. Warsztaty poprzedzi wykład Gabriele Werner, który odbędzie się 26 kwietnia o godz. 18.00 w Bunkrze Sztuki.
„Jakie miejsce zajmuje w historii sztuki Freud?” pyta w swoim tekście L’inconscient èsthetique, 2001 Jacques Rancière, ujmując historię sztuki jako „historię reżimów myślowych sztuki, przy czym pod pojęciem reżimu myślowego sztuki należy rozumieć szczególny sposób powiązania praktyk z modusem widzialności i możliwości pomyślenia tychże, co definitywnie oznacza samą ideę myślenia”.
Podczas warsztatów zostanie poddany dyskusji tekst Jacques’a Rancière’a, w którym freudowska psychoanaliza nie jest traktowana jako narzędzie interpretacji sztuki, lecz odwrotnie – zostaje poddane refleksji to, jak Freud wiąże teorię nieświadomego z estetyką jako rozwijającym się w oparciu o dzieła sztuki modusem myślenia.
Odbyły się:
Warsztaty z Tomaszem Kozakiem przeniesione na jesień 2010 r.
Z przykrością informujemy, że spotkanie z Tomaszem Kozakiem, które miało odbyć się w Bibliotece Sztuki MIK w poniedziałek 29 marca, zostaje przesunięte na październik 2010 roku.
W zamian zapraszamy na warsztaty prowadzone przez dr Annę Nacher, które odbędą się w środę 31 marca o 16.00, poświęcone wideo Tomasza Kozaka Song of Sublime.
Tematyka wideo związana jest bezpośrednio z tematem warsztatów.
Podczas spotkania odbędzie się projekcja.
Wzniosłość i niesamowitość jako aparaty treningowe
Biblioteka Sztuki. Spotkania zaprasza na warsztaty z artystą Tomaszem Kozakiem.
Tematem kolejnych warsztatów z cyklu: Dyscypliny/Sztuki będą analogie między Kantowskim pojęciem wzniosłości a Freudowskim rozumieniem Niesamowitego. Punkt wyjścia zostanie określony przez dwa toposy: „bezpieczne miejsce” z Krytyki władzy sądzenia oraz „ciche” i „miłe”, „ciasno otoczone czterema ścianami” miejsce opisane w eseju Niesamowite. Punktem dojścia okaże się próba odpowiedzi na pytanie, jak nowoczesny podmiot próbuje się przygotować na konfrontację z Niebezpiecznym, Niewyrażalnym, Niepojętym i Nieokiełznanym, słowem – z tym, co przybywa spoza granic określonych przez imperatyw Bezpieczeństwa i Przytulności. W tym kontekście przywołany zostanie jeden z mistrzów literatury fantastycznej. Nie będzie nim jednak (jak można by się spodziewać) E. T. A. Hoffman, lecz H. P. Lovecraft, splatający Wzniosłe z Niesamowitym w noweli Szepczący w ciemności.
Podczas seminarium zaprezentowany zostanie film Tomasza Kozaka Song of Sublime, a przedmiotem dyskusji będzie fenomen wzniosłości we współczesnym kinie popularnym.
Tomasz Kozak
23 listopada 2009, godzina 15.00
Seminarium „Inna historia: męskość, histeria i homoseksualizm”
Zapraszamy na kolejne seminarium poświęcone psychoanalizie w badaniu sztuki: „Granice męskiej podmiotowości: od histerii do ekstazy”. Naszym gościem będzie dr Paweł Leszkowicz krytyk, eseista, historyk sztuki, pracownik naukowy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu.
Będziemy rozmawiać o przedstawieniach i doświadczeniach męskiego ciała i psychiki, które dochodzą do granic normatywnej męskiej podmiotowości i oddają stan kryzysu lub otwarcia. Seminarium dotyczy historii męskiej histerii, jej przedstawień, psychoanalitycznej wykładni i politycznych konsekwencji. Przywołane zostaną obrazy męskiej histerii w historii medycznych wizualizacji i sztuce współczesnej.
Tekstem do dyskusji na seminarium jest rozdział pt. „Inna historia: męskość, histeria i homoseksualizm” z książki Pawła Leszkowicza i Tomka Kitlińskiego Miłość i demokracja. Refleksje o kwestii homoseksualnej w Polsce, Aureus, Kraków 2005.
Cykl współorganizuje Fundacja SPLOT
Patronat cyklu: Krytyka Polityczna, Fundacja Kultura dla Tolerancji
24 listopada o godzinie 18.30 polecamy natomiast wykład dr. Pawła Leszkowicza w Bunkrze Sztuki, poświęcony rzeźbie Piotr Aliny Szapocznikow z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Wielostronna interpretacja tego arcydzieła oprze się na refleksji o męskiej ekstazie i jej znaczeniach w perspektywie psychoanalitycznej koncepcji jouissance.
14 października 2009, godz. 15.00
SZTUKA. FANTAZJA. TRAUMA
Psychoanalityczne koncepcje dzieła sztuki: S. Freud. H. Segal, J. Lacan
Zapraszamy na warsztaty prowadzone przez prof. Pawła Dybla. Warsztaty poprzedzają spotkanie, które odbędzie się tego samego dnia o godzinie 18.00 w Bunkrze Sztuki.
TEKSTY DO LEKTURY (dostępne w Bibliotece Sztuki MIK):
1. Sigmund Freud, Pisarz i fantazjowanie, w: tegoż, Sztuki plastyczne i literatura, Warszawa 2009, s. 143-153.
2. Sigmund Freud, Objaśnianie marzeń sennych, Warszawa 1994, s. 383-386 (sen o autosekcji).
3. Hanna Segal, Sztuka i pozycja depresyjna, w: tejże, Marzenie senne, wyobraźnia i sztuka, Kraków 2003, s. 121-157.
4. Jacques Lacan, Tuché i automaton, w: Teorie Literatury XX Wieku: Antologia, red. A. Burzyńska i M. P. Markowski, Kraków 2006, s. 30- 41.
Jednym z najbardziej znamiennych rysów psychoanalizy Freuda jest wydobycie kluczowej roli, jaką nieświadome fantazje, wyrastające na podłożu traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa, pełnią w kształtowaniu się tożsamości podmiotu. Widać to wyraźnie w jego książce o snach (O marzeniach sennych, 1923), która oddziałała bardzo silnie na niektóre nurty artystyczne XX wieku (np. na surrealizm). Ten wątek został później podjęty i zradykalizowany przez Hannę Segal, psychoanalityczkę szkoły kleinowskiej. W jej ujęciu akt twórczy ma w sobie coś z reparacji; zastępczego odzyskania przez artystę w symbolicznym tworzywie dzieła sztuki zniszczonego przezeń niegdyś w fantazji drogiego obiektu. Dlatego sztuka pozwala podmiotowi opanować destrukcyjne tendencje pobudzone w nim przez traumatyczne wydarzenia z przeszłości. Oddaje to wymownie sposób ujęcia przez Segal relacji między stroną formalną i światem przedstawionym w tragedii greckiej. Według niej ta pierwsza podlega „jednoczącym” siłom Erosa, podczas gdy światem przedstawionym rządzi Tanatos. Dalsza radykalizacja tego ujęcia następuje w koncepcji Jacquesa Lacana, zdaniem którego traumatyczna strona doświadczeń ludzkich daje o sobie znać już na poziomie formy dzieła czyli specyficznego sposobu organizacji jego znaczących. Manifestuje się ona w postaci różnego typu załamań, pęknięć, niespójności, które – inaczej niż w wypowiedziach i zachowaniach potocznych – zyskują tutaj „systemowy” charakter.
Warsztaty współorganizuje Fundacja SPLOT.
Projekt Dyscypliny/Sztuki ma na celu prezentację i dyskusję różnorodnych stanowisk w obrębie teorii sztuki a także innych nauk, których przedmiotem może stać się artefakt. U podłoża przedsięwzięcia leży przekonanie o konieczności analizy artefaktów reprezentujących poszczególne gatunki sztuki z perspektywy różnych dyscyplin naukowych, stąd jego nazwa – DYSCYPLINY/SZTUKI. Pierwszy etap poświęcony był teorii obrazu, tematem kolejnych spotkań (październik 2009–czerwiec 2010) będą natomiast związki teorii sztuki i psychoanalizy. W obszarze zainteresowań organizatorów będą m.in. takie tematy jak: forma i treść dzieła sztuki w perspektywie psychoanalitycznej, problem płci i orientacji seksualnej w sztuce i refleksji nad nią, aktualne wykładnie teorii Sigmunda Freuda, Hanny Segal i Jacquesa Lacana.
Patronat nad cyklem: Krytyka Polityczna i Fundacja Kultura dla Tolerancji
Jak nieświadome staje się formą. (Popularno) artystyczne próby operowania nieprzedstawialnym
Warsztaty z Gabriele Werner
Zapraszamy na warsztaty prowadzone przez Gabriele Werner, wykładowczynię z Universität Wien oraz Universität Linz. Warsztaty poprzedzi wykład Gabriele Werner, który odbędzie się 26 kwietnia o godz. 18.00 w Bunkrze Sztuki.
„Jakie miejsce zajmuje w historii sztuki Freud?” pyta w swoim tekście L’inconscient èsthetique, 2001 Jacques Rancière, ujmując historię sztuki jako „historię reżimów myślowych sztuki, przy czym pod pojęciem reżimu myślowego sztuki należy rozumieć szczególny sposób powiązania praktyk z modusem widzialności i możliwości pomyślenia tychże, co definitywnie oznacza samą ideę myślenia”.
Podczas warsztatów zostanie poddany dyskusji tekst Jacques’a Rancière’a, w którym freudowska psychoanaliza nie jest traktowana jako narzędzie interpretacji sztuki, lecz odwrotnie – zostaje poddane refleksji to, jak Freud wiąże teorię nieświadomego z estetyką jako rozwijającym się w oparciu o dzieła sztuki modusem myślenia.
Odbyły się:
Warsztaty z Tomaszem Kozakiem przeniesione na jesień 2010 r.
Z przykrością informujemy, że spotkanie z Tomaszem Kozakiem, które miało odbyć się w Bibliotece Sztuki MIK w poniedziałek 29 marca, zostaje przesunięte na październik 2010 roku.
W zamian zapraszamy na warsztaty prowadzone przez dr Annę Nacher, które odbędą się w środę 31 marca o 16.00, poświęcone wideo Tomasza Kozaka Song of Sublime.
Tematyka wideo związana jest bezpośrednio z tematem warsztatów.
Podczas spotkania odbędzie się projekcja.
Wzniosłość i niesamowitość jako aparaty treningowe
Biblioteka Sztuki. Spotkania zaprasza na warsztaty z artystą Tomaszem Kozakiem.
Tematem kolejnych warsztatów z cyklu: Dyscypliny/Sztuki będą analogie między Kantowskim pojęciem wzniosłości a Freudowskim rozumieniem Niesamowitego. Punkt wyjścia zostanie określony przez dwa toposy: „bezpieczne miejsce” z Krytyki władzy sądzenia oraz „ciche” i „miłe”, „ciasno otoczone czterema ścianami” miejsce opisane w eseju Niesamowite. Punktem dojścia okaże się próba odpowiedzi na pytanie, jak nowoczesny podmiot próbuje się przygotować na konfrontację z Niebezpiecznym, Niewyrażalnym, Niepojętym i Nieokiełznanym, słowem – z tym, co przybywa spoza granic określonych przez imperatyw Bezpieczeństwa i Przytulności. W tym kontekście przywołany zostanie jeden z mistrzów literatury fantastycznej. Nie będzie nim jednak (jak można by się spodziewać) E. T. A. Hoffman, lecz H. P. Lovecraft, splatający Wzniosłe z Niesamowitym w noweli Szepczący w ciemności.
Podczas seminarium zaprezentowany zostanie film Tomasza Kozaka Song of Sublime, a przedmiotem dyskusji będzie fenomen wzniosłości we współczesnym kinie popularnym.
Tomasz Kozak
23 listopada 2009, godzina 15.00
Seminarium „Inna historia: męskość, histeria i homoseksualizm”
Zapraszamy na kolejne seminarium poświęcone psychoanalizie w badaniu sztuki: „Granice męskiej podmiotowości: od histerii do ekstazy”. Naszym gościem będzie dr Paweł Leszkowicz krytyk, eseista, historyk sztuki, pracownik naukowy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu.
Będziemy rozmawiać o przedstawieniach i doświadczeniach męskiego ciała i psychiki, które dochodzą do granic normatywnej męskiej podmiotowości i oddają stan kryzysu lub otwarcia. Seminarium dotyczy historii męskiej histerii, jej przedstawień, psychoanalitycznej wykładni i politycznych konsekwencji. Przywołane zostaną obrazy męskiej histerii w historii medycznych wizualizacji i sztuce współczesnej.
Tekstem do dyskusji na seminarium jest rozdział pt. „Inna historia: męskość, histeria i homoseksualizm” z książki Pawła Leszkowicza i Tomka Kitlińskiego Miłość i demokracja. Refleksje o kwestii homoseksualnej w Polsce, Aureus, Kraków 2005.
Cykl współorganizuje Fundacja SPLOT
Patronat cyklu: Krytyka Polityczna, Fundacja Kultura dla Tolerancji
24 listopada o godzinie 18.30 polecamy natomiast wykład dr. Pawła Leszkowicza w Bunkrze Sztuki, poświęcony rzeźbie Piotr Aliny Szapocznikow z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Wielostronna interpretacja tego arcydzieła oprze się na refleksji o męskiej ekstazie i jej znaczeniach w perspektywie psychoanalitycznej koncepcji jouissance.
14 października 2009, godz. 15.00
SZTUKA. FANTAZJA. TRAUMA
Psychoanalityczne koncepcje dzieła sztuki: S. Freud. H. Segal, J. Lacan
Zapraszamy na warsztaty prowadzone przez prof. Pawła Dybla. Warsztaty poprzedzają spotkanie, które odbędzie się tego samego dnia o godzinie 18.00 w Bunkrze Sztuki.
TEKSTY DO LEKTURY (dostępne w Bibliotece Sztuki MIK):
1. Sigmund Freud, Pisarz i fantazjowanie, w: tegoż, Sztuki plastyczne i literatura, Warszawa 2009, s. 143-153.
2. Sigmund Freud, Objaśnianie marzeń sennych, Warszawa 1994, s. 383-386 (sen o autosekcji).
3. Hanna Segal, Sztuka i pozycja depresyjna, w: tejże, Marzenie senne, wyobraźnia i sztuka, Kraków 2003, s. 121-157.
4. Jacques Lacan, Tuché i automaton, w: Teorie Literatury XX Wieku: Antologia, red. A. Burzyńska i M. P. Markowski, Kraków 2006, s. 30- 41.
Jednym z najbardziej znamiennych rysów psychoanalizy Freuda jest wydobycie kluczowej roli, jaką nieświadome fantazje, wyrastające na podłożu traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa, pełnią w kształtowaniu się tożsamości podmiotu. Widać to wyraźnie w jego książce o snach (O marzeniach sennych, 1923), która oddziałała bardzo silnie na niektóre nurty artystyczne XX wieku (np. na surrealizm). Ten wątek został później podjęty i zradykalizowany przez Hannę Segal, psychoanalityczkę szkoły kleinowskiej. W jej ujęciu akt twórczy ma w sobie coś z reparacji; zastępczego odzyskania przez artystę w symbolicznym tworzywie dzieła sztuki zniszczonego przezeń niegdyś w fantazji drogiego obiektu. Dlatego sztuka pozwala podmiotowi opanować destrukcyjne tendencje pobudzone w nim przez traumatyczne wydarzenia z przeszłości. Oddaje to wymownie sposób ujęcia przez Segal relacji między stroną formalną i światem przedstawionym w tragedii greckiej. Według niej ta pierwsza podlega „jednoczącym” siłom Erosa, podczas gdy światem przedstawionym rządzi Tanatos. Dalsza radykalizacja tego ujęcia następuje w koncepcji Jacquesa Lacana, zdaniem którego traumatyczna strona doświadczeń ludzkich daje o sobie znać już na poziomie formy dzieła czyli specyficznego sposobu organizacji jego znaczących. Manifestuje się ona w postaci różnego typu załamań, pęknięć, niespójności, które – inaczej niż w wypowiedziach i zachowaniach potocznych – zyskują tutaj „systemowy” charakter.
Warsztaty współorganizuje Fundacja SPLOT.
Projekt Dyscypliny/Sztuki ma na celu prezentację i dyskusję różnorodnych stanowisk w obrębie teorii sztuki a także innych nauk, których przedmiotem może stać się artefakt. U podłoża przedsięwzięcia leży przekonanie o konieczności analizy artefaktów reprezentujących poszczególne gatunki sztuki z perspektywy różnych dyscyplin naukowych, stąd jego nazwa – DYSCYPLINY/SZTUKI. Pierwszy etap poświęcony był teorii obrazu, tematem kolejnych spotkań (październik 2009–czerwiec 2010) będą natomiast związki teorii sztuki i psychoanalizy. W obszarze zainteresowań organizatorów będą m.in. takie tematy jak: forma i treść dzieła sztuki w perspektywie psychoanalitycznej, problem płci i orientacji seksualnej w sztuce i refleksji nad nią, aktualne wykładnie teorii Sigmunda Freuda, Hanny Segal i Jacquesa Lacana.
Patronat nad cyklem: Krytyka Polityczna i Fundacja Kultura dla Tolerancji
